Uitwendige invloeden per ruimte bepalen: AD, BB en IP

Een stopcontact in de slaapkamer en een stopcontact in de garage zien er op het situatieschema bijna hetzelfde uit. Toch moet het tweede meer verdragen: water van een natte auto, stof, een stoot met de fiets. Het AREI vat zulke omstandigheden samen in de uitwendige invloeden, met een code per soort en een cijfer per zwaarte. Het materieel moet passen bij de invloeden van de ruimte waarin het komt. Bepaal ze dus per ruimte, dan lees je af welke beschermingsgraad het daar nodig heeft. Voor een woning vraagt het AREI geen document van de uitwendige invloeden (onderafdeling 3.1.2.1 b; afdeling 9.1.6): de tabel op deze pagina is een hulpmiddel om het juiste materieel te kiezen.

Wat uitwendige invloeden zijn

Hoofdstuk 2.10 van AREI Boek 1 deelt de uitwendige invloeden in drie groepen in, volgens de eerste letter van de code: A voor de omgeving (temperatuur, water, stof, trillingen), B voor het gebruik (wie er komt, of de mensen nat zijn, hoe ze een ruimte verlaten) en C voor de constructie van het gebouw. De tweede letter zegt welke invloed het is, het cijfer hoe zwaar. AD3 betekent dus: aanwezigheid van water, derde klasse. Omdat de omstandigheden per ruimte verschillen, bepaal je ze ook per ruimte. Het AREI kent een document van de uitwendige invloeden, maar eist het enkel bij een niet-huishoudelijke installatie, zoals een kantoor of een werkplaats (3.1.2.1 b); de regels voor dat document in afdeling 9.1.6 gelden niet voor huishoudelijke installaties. In een woning telt dat het gekozen materieel bij de invloeden past (afdeling 5.3.2).

1. De ruimtes oplijsten

Schrijf per bouwlaag elke ruimte op met de naam die ze op het situatieschema draagt, ook de kelder, de zolder, de garage, het terras en de bijgebouwen.

Gebruik dezelfde namen als op het plan, zodat de tabel en het situatieschema elkaar niet tegenspreken. Een open keuken met eethoek is één ruimte; een badkamer met een aparte douche telt als twee als er een muur tussen staat. Vergeet de buitenkant niet: de gevel met zijn stopcontact, de oprit, het terras.

2. De codes per ruimte bepalen

Vertrek van een gewone droge ruimte en noteer per ruimte enkel wat afwijkt: water (AD), stof (AE), temperatuur (AA), wie er komt (BA) en de toestand van het lichaam (BB).

Een woonkamer of slaapkamer blijft bij de laagste klassen: droog, geen stof van betekenis, gewone personen. Voor de andere ruimtes vraag je je per letter af wat er gebeurt. Wordt de vloer nat gemaakt? Komt er stof binnen? Wordt het er warmer dan in de rest van de woning, zoals onder een dak? Komen er enkel mensen die weten wat ze doen, zoals in een technische ruimte? In de buurt van een bad of douche legt het AREI de klassen per volume zelf vast; dat staat bij de badkamer op het situatieschema.

3. De IP-graad afleiden

Leid uit de codes de beschermingsgraad af die het materieel in die ruimte minstens moet hebben, met het tweede cijfer van de IP-code voor water.

Het eerste cijfer van een IP-code staat voor de bescherming tegen voorwerpen en stof, het tweede voor water. Tabel 5.4 van het AREI koppelt elke AD-klasse aan een minimum voor dat tweede cijfer: IPX0 bij AD1, IPX1 bij AD2, IPX3 bij AD3, IPX4 bij AD4, en zo verder tot IPX8 bij AD8. Tabel 5.5 doet hetzelfde voor stof: IP3X bij AE2, IP4X bij AE3 en bij AE4 IP5X, of IP6X als het stofdicht moet zijn. De voorinstellingen van SUPLAN mikken vooral op water: IP44 voor een ruimte met AD3 en IP55 voor AD4 buiten. Zet je een ruimte op AE4, zoals die voorinstellingen voor garage en kelder doen, verhoog dan ook het eerste cijfer tot minstens 5. Rond bad en douche geldt tabel 7.3 met haar klassen per volume.

4. De codes in een hulptabel zetten

Zet de ruimtes met hun codes en hun IP-graad in een tabel, met dezelfde ruimtenamen als op het situatieschema, als hulpmiddel bij de keuze van het materieel.

Een eenvoudige tabel volstaat: een rij per ruimte, een kolom per code die afwijkt van de droge ruimte, en een kolom voor de IP-graad. Zet de bouwlaag erbij als dezelfde naam op twee bladen voorkomt. Bij een woning is die tabel geen verplicht stuk van het dossier; ze helpt je bij de keuze van het materieel en bij het nalezen. Hoe zo'n tabel in de app werkt, staat op de pagina over de tabel met uitwendige invloeden in SUPLAN.

5. Nakijken of de symbolen kloppen

Loop het plan na en kijk of de beschermingsgraad van elk stopcontact en elk toestel past bij de klasse van zijn ruimte, met de h of de IP-aanduiding erbij waar dat nodig is.

Bij een stopcontact wijst een kleine h naast het symbool op een half-waterdichte, waterdichte of hermetische uitvoering (tabel 2.23). Een armatuur in een vochtige ruimte krijgt zijn IP-graad als opschrift. Valt een gewoon stopcontact in een ruimte met AD3, dan klopt het plan of de installatie niet. In een badkamer gaat tabel 7.3 voor: buiten de volumes en in volume 2 laat ze voor een stopcontact op laagspanning IPXX toe. Welke symbolen daarvoor bestaan, toont eendraads.be met de symbolen voor natte ruimtes en buiten. In de ronde door de woning bij het nalezen neem je de tabel mee.

Tabel per ruimte

De voorinstellingen van SUPLAN voor een woning, als vertrekpunt. Een kolom zonder eigen waarde staat op de basislijn van een droge ruimte (AA4, AD1, AE1, BA1, BB1, IP20). Het AREI noemt bij AD2, tijdelijk vochtig, onder meer bepaalde keukens, kelders, overdekte terrassen, wc's en individuele garages als voorbeeld; de voorinstelling kiest voor keuken, kelder, garage en terras AD3. Kijk dus naar hoe de ruimte gebruikt wordt en pas de klasse aan.

Uitwendige invloeden per ruimte, voorinstelling in SUPLAN

De codes van AA tot CB

De zeventien categorieën met hun klassen, zoals de tabellen 2.6 tot 2.21 van AREI Boek 1 ze benoemen. De keuzelijst in SUPLAN omschrijft een aantal klassen anders, bijvoorbeeld AD3 als sproeiwater en AD4 als spatwater, en kent ook AE5, AE6 en AN3, die het AREI niet heeft. Voor een Belgische keuring volg je de indeling hieronder. In een woning blijven de meeste categorieën op hun eerste of normale klasse; ze tellen vooral in een werkplaats, een stal of een zaal waar veel mensen samenkomen.

Categorieën van uitwendige invloeden en hun klassen volgens het AREI